Phê duyệt Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2

Nền tảng quan trọng thúc đẩy chuyển đổi số di sản và du lịch bền vững

Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam đã ký ban hành Quyết định số 2026/QĐ-TTg ngày 02/12/2021, phê duyệt Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030. Đây là một trong những chương trình trọng điểm, thể hiện quyết tâm của Chính phủ trong việc đẩy mạnh chuyển đổi số lĩnh vực văn hóa - di sản, gắn bảo tồn với phát triển kinh tế, đặc biệt là du lịch bền vững.

Mục tiêu tổng quát: Xây dựng hệ sinh thái di sản số quốc gia

Chương trình đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cơ sở dữ liệu quốc gia về di sản văn hóa trên nền tảng công nghệ số thống nhất, phục vụ hiệu quả các hoạt động:

- Lưu trữ, quản lý, nghiên cứu và bảo tồn di sản

- Khai thác, quảng bá giá trị di sản trên môi trường số

- Thúc đẩy phát triển du lịch văn hóa, du lịch thông minh

- Đáp ứng nhu cầu tiếp cận thông tin của cộng đồng, xã hội mọi lúc, mọi nơi

Hệ thống dữ liệu di sản số được yêu cầu tích hợp vào Khung kiến trúc Chính phủ điện tử, đồng thời liên thông với Hệ tri thức Việt số hóa, bảo đảm khả năng chia sẻ, kết nối và khai thác hiệu quả dữ liệu số quốc gia về di sản văn hóa.

Mục tiêu cụ thể giai đoạn 2021-2030

Theo Quyết định 2026/QĐ-TTg, Chương trình đề ra những mục tiêu cụ thể, mang tính toàn diện và dài hạn:

- 100% di sản văn hóa vật thể, phi vật thể và di sản tư liệu được UNESCO ghi danh được số hóa và ứng dụng trên các nền tảng số

- 100% di tích quốc gia đặc biệt được số hóa, tích hợp và khai thác trên môi trường số

- 100% bảo vật quốc gia, di sản trong Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia được số hóa và ứng dụng số

- Ưu tiên số hóa các di tích quốc gia, hiện vật và nhóm hiện vật tại bảo tàng, ban quản lý di tích theo nhu cầu sử dụng của xã hội

- 100% cán bộ, người làm công tác chuyên môn trong lĩnh vực di sản văn hóa được đào tạo, đào tạo lại, cập nhật kiến thức và kỹ năng chuyển đổi số

Những mục tiêu này cho thấy, số hóa di sản không còn là hoạt động thử nghiệm, mà đã trở thành nhiệm vụ bắt buộc, có lộ trình và chỉ tiêu cụ thể.

Hoàn thiện hành lang pháp lý và tiêu chuẩn kỹ thuật về di sản số

Để bảo đảm triển khai hiệu quả Chương trình, Chính phủ xác định một trong những nhiệm vụ trọng tâm là hoàn thiện cơ chế, chính sách và khung pháp lý cho số hóa di sản văn hóa.

Cụ thể:

- Xây dựng, ban hành các tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về di sản văn hóa số

- Chuẩn hóa hệ dữ liệu di sản trong kho dữ liệu số quốc gia

- Kết nối, liên thông và chia sẻ dữ liệu với các lĩnh vực liên quan như bảo tàng, thư viện, du lịch

- Xác lập quyền truy cập, khai thác và sử dụng dữ liệu di sản cho các tổ chức, cá nhân trong và ngoài nước, phục vụ phát triển du lịch và các nhu cầu xã hội khác

Đây là cơ sở quan trọng để các địa phương, ban quản lý di tích và doanh nghiệp công nghệ triển khai số hóa di sản đúng chuẩn, đúng định hướng và bền vững.

Xây dựng nền tảng dữ liệu mở và thúc đẩy sáng tạo dịch vụ số

Chương trình cũng nhấn mạnh việc:

- Xây dựng nền tảng kỹ thuật số và bộ tiêu chuẩn chung về lưu trữ dữ liệu di sản

- Tạo lập, quản lý, vận hành và khai thác kho cơ sở dữ liệu số quốc gia về di sản văn hóa

- Tích hợp dữ liệu di sản theo chuẩn Khung kiến trúc Chính phủ điện tử

- Mở dữ liệu, cung cấp dữ liệu mở, tạo điều kiện cho các tổ chức, cá nhân, doanh nghiệp khai thác, phát triển các sản phẩm và dịch vụ mới

Điều này mở ra cơ hội lớn cho các mô hình ứng dụng công nghệ như:

- Bản đồ du lịch số, bản đồ di sản tương tác thông minh

- Trải nghiệm thực tế ảo VR 3D/360

- Trưng bày ảo, bảo tàng số, thuyết minh số đa ngôn ngữ

- Sản phẩm truyền thông, giáo dục và du lịch thông minh gắn với di sản

Nâng cao chất lượng nguồn nhân lực - yếu tố then chốt của chuyển đổi số di sản

Song song với hạ tầng và dữ liệu, Chương trình đặc biệt chú trọng đến phát triển nguồn nhân lực số trong lĩnh vực di sản văn hóa:

- Đổi mới chương trình đào tạo, bồi dưỡng chuyên môn

- Tổ chức tập huấn, đào tạo lại, cập nhật kiến thức và kỹ năng chuyển đổi số

- Nâng cao nhận thức về vai trò của công nghệ trong công tác quản lý, bảo tồn và phát huy giá trị di sản

Đây là tiền đề để hình thành đội ngũ nhân lực di sản số, đáp ứng yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Cơ hội cho địa phương và đơn vị quản lý di tích trong giai đoạn mới

Việc phê duyệt Chương trình số hóa Di sản văn hóa Việt Nam giai đoạn 2021-2030 tạo ra hành lang pháp lý rõ ràng và động lực mạnh mẽ để các địa phương, ban quản lý di tích, bảo tàng:

- Chủ động xây dựng đề án số hóa di sản bài bản

- Ứng dụng công nghệ số trong quản lý, bảo tồn và quảng bá di sản

- Gắn số hóa di sản với phát triển du lịch thông minh, bền vững

- Hợp tác với doanh nghiệp công nghệ để triển khai nhanh, đúng chuẩn và hiệu quả

Số hóa di sản không chỉ là nhiệm vụ bảo tồn, mà còn là chìa khóa để nâng cao giá trị di sản, lan tỏa văn hóa và thúc đẩy phát triển du lịch trong kỷ nguyên số.

Theo bvhttdl.gov.vn