Số hóa di tích lịch sử, bảo tồn giá trị văn hóa qua VR360

Số hóa di tích lịch sử đang trở thành xu hướng quan trọng được các chính quyền địa phương, tổ chức đoàn thể và ngành văn hóa đẩy mạnh trong những năm gần đây. Thông qua các giải pháp như mã QR, tour tham quan ảo 360 độ, dữ liệu số đa phương tiện…, di tích lịch sử không chỉ được bảo tồn hiệu quả mà còn đến gần hơn với cộng đồng, đặc biệt là thế hệ trẻ và du khách quốc tế.

Số hóa di tích lịch sử (SHDTLS) là quá trình chuyển đổi toàn bộ thông tin, tư liệu, hình ảnh, âm thanh, video liên quan đến di tích lịch sử sang định dạng số nhằm phục vụ lưu trữ, quản lý, khai thác và chia sẻ trên môi trường internet.

Quá trình số hóa được thực hiện thông qua các thiết bị và công nghệ hiện đại như: máy ảnh kỹ thuật số, camera 360, flycam, máy scan, công nghệ quét 3D, thực tế ảo (VR), thực tế tăng cường (AR) và hệ thống mã QR.

Có thể hiểu đơn giản, số hóa di tích lịch sử giống như việc xây dựng một “kho tư liệu số” toàn diện về di tích, cho phép người dùng tra cứu, tìm hiểu và trải nghiệm giá trị lịch sử - văn hóa mọi lúc, mọi nơi.

Không chỉ dừng lại ở lưu trữ, SHDTLS còn góp phần kết nối di sản với du khách từ xa, hỗ trợ nghiên cứu - học tập và tạo ra phương thức tiếp cận di tích hiện đại, hấp dẫn hơn.

Trong bối cảnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa và hội nhập quốc tế, công tác bảo tồn và phát huy giá trị di tích lịch sử ngày càng được Nhà nước quan tâm. Cùng với đó, hoạt động chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa - du lịch được triển khai mạnh mẽ tại nhiều địa phương.

Năm 2023, nhiều tỉnh, thành phố đã đẩy mạnh các công trình thanh niên, dự án số hóa di tích nhằm:

- Quảng bá giá trị lịch sử - văn hóa

- Phục vụ giáo dục truyền thống

- Gắn bảo tồn di tích với phát triển du lịch thông minh

2.1. Quảng Ngãi đẩy mạnh số hóa di tích lịch sử

Năm 2023 đánh dấu nhiều dấu ấn nổi bật của Đoàn Thanh niên tỉnh Quảng Ngãi với công trình thanh niên “Số hóa di tích lịch sử, văn hóa”. Dự án tập trung cung cấp dữ liệu chính xác về hình ảnh, tư liệu và thông tin thuyết minh liên quan đến các di tích, địa chỉ đỏ, danh lam thắng cảnh trên địa bàn tỉnh.

Theo đó, 12 di tích lịch sử đã được số hóa, tích hợp mã QR. Người dân và du khách chỉ cần sử dụng điện thoại thông minh để quét mã là có thể tiếp cận đầy đủ thông tin, hình ảnh và trải nghiệm tham quan trực tuyến, không cần hướng dẫn viên trực tiếp.

2.2. Hà Nội đẩy mạnh số hóa di tích lịch sử

Thủ đô Hà Nội là một trong những địa phương đi đầu trong ứng dụng công nghệ số vào quảng bá di tích lịch sử. Thành phố đã triển khai công nghệ hình ảnh 360, video, âm thanh thuyết minh, tích hợp trong mã QR tại nhiều điểm di tích.

Trong Tháng Thanh niên, Đoàn Thanh niên huyện Phúc Thọ đã triển khai công trình “Ứng dụng công nghệ thông tin trong tuyên truyền, quảng bá du lịch” tại di tích lịch sử quốc gia đặc biệt Đền Hát Môn – nơi thờ Hai Bà Trưng. Việc gắn mã QR giúp du khách dễ dàng tìm hiểu thông tin, nâng cao trải nghiệm tham quan.

2.3. Bình Dương triển khai số hóa di tích lịch sử đồng bộ

Tại Bình Dương, Ban Thường vụ Tỉnh Đoàn đã chỉ đạo 100% địa phương phối hợp số hóa tài liệu, hiện vật và thông tin các di tích lịch sử cách mạng.

Nội dung thuyết minh được biên tập khoa học, dễ hiểu và tích hợp trong mã QR Code. Chỉ với điện thoại thông minh có kết nối internet, người tham quan có thể nhanh chóng tiếp cận thông tin chính thống về di tích mà không cần sự hỗ trợ trực tiếp của thuyết minh viên.

3.1. Phát huy giá trị di tích lịch sử

Số hóa di tích lịch sử là bước đột phá trong công tác bảo tồn và phát huy giá trị di sản. Các tư liệu, hình ảnh, hiện vật được lưu trữ an toàn, hạn chế nguy cơ mai một theo thời gian và tác động của môi trường tự nhiên.

3.2. Tiết kiệm chi phí và thời gian quản lý

Số hoa di tích lịch sử giúp ban quản lý di tích:

- Quản lý dữ liệu tập trung, khoa học

- Dễ dàng cập nhật thông tin

- Giảm chi phí in ấn, nhân lực thuyết minh

Đối với du khách, mọi thông tin đều được tích hợp trong một mã QR, giúp tiết kiệm thời gian tìm kiếm và đảm bảo tính chính xác.

3.3. Quảng bá du lịch hiệu quả

Thông qua nền tảng số, di tích lịch sử được quảng bá rộng rãi trên website, mạng xã hội, nền tảng du lịch số. Điều này giúp tiếp cận du khách trong và ngoài nước, đặc biệt là nhóm khách trẻ, khách quốc tế.

3.4. Đột phá trong công tác bảo tồn và lưu giữ

Việc lưu trữ dữ liệu số cho phép theo dõi, kiểm kê, cập nhật hiện trạng di tích thường xuyên. Đây là giải pháp hiệu quả nhằm giảm thiểu rủi ro hư hỏng, thất lạc và nâng cao hiệu quả quản lý di sản.

Với định hướng chuyển đổi số quốc gia và sự vào cuộc mạnh mẽ của các địa phương, việc số hóa di tích lịch sử bằng công nghệ AI, VR, 360 độ, mã QR đang ngày càng được mở rộng.